Wanneer iemand langdurig uitvalt of steeds opnieuw vastloopt in werk, kan een psychiatrische expertise meer duidelijkheid geven. Binnen zo’n expertise kan een persoonlijkheidsonderzoek worden ingezet als verdiepend onderdeel daarvan. Maar wat houdt dat precies in? Psychiater Rosemarie Hondius licht toe hoe dit onderzoek in de praktijk verloopt en wat het kan betekenen voor medewerker en (bedrijfs)arts.
Wat is een psychiatrische expertise?
“Bij een psychiatrische expertise kijken we in een specifieke context wat er op psychiatrisch vlak aan de hand is,” vertelt Rosemarie. Dat verschilt van een behandelrelatie. “Als behandelend psychiater ga je vooral af op wat iemand vertelt en staat behandeling centraal. Bij een expertise toetsen we meer en werken we vanuit een andere, neutrale rol en niet gericht op herstel en behandeling.” De expertise wordt vaak aangevraagd door een (bedrijfs)arts, maar kan ook onderdeel zijn van een juridische of arbeidsongeschiktheidsprocedure.
Wanneer is een persoonlijkheidsonderzoek in te zetten?
Een persoonlijkheidsonderzoek is een aanvullend onderzoek. “Als er aanwijzingen zijn dat problematiek al langer bestaat of iemand telkens opnieuw uitvalt, dan kijken we breder naar iemands persoonlijkheid,” legt Rosemarie uit. “Je onderzoekt karaktereigenschappen, gedragspatronen en kwetsbaarheden. Dat kan helpen om te begrijpen waarom behandelingen soms onvoldoende effect hebben.” Waar psychiatrische klachten zoals angst of depressie vaak episodisch zijn, richt een persoonlijkheidsonderzoek zich op diepere, langdurige patronen die vaak al in de jeugd zijn ontstaan.
Wat onderzoeken we precies?
Binnen Sazyes werken we met een methodisch interview (STiP-5). Daarbij wordt onder meer gekeken naar zelfbeeld en zelfwaardering, relaties met anderen, emotieregulatie en zelfsturing. “Kan iemand realistisch naar zichzelf kijken? Hoe gaat iemand om met kritiek? Lukt het om doelen te stellen en na te leven? Hoe worden emoties gereguleerd?” somt Rosemarie op. “We brengen niet alleen in kaart óf bepaalde kenmerken aanwezig zijn, maar ook in welke mate. Die nuance is belangrijk voor passend advies.” Daarnaast wordt een uitgebreide biografische anamnese afgenomen, waarin onder andere opvoeding, schooltijd en eventuele ingrijpende gebeurtenissen aan bod komen. Aanvullend nemen we vaak een vragenlijst af om persoonlijkheidstrekken beter in kaart te brengen.
Veiligheid en zorgvuldigheid
Omdat het onderzoek over persoonlijke informatie gaat, is een veilige setting essentieel. “We beginnen altijd met uitleg over de context: waarom zitten we hier? Begrijpt iemand het doel van het onderzoek? Ook vraag ik hoe iemand erbij zit,” aldus Rosemarie. “Alle informatie is vertrouwelijk en gaat alleen naar de aanvragende (bedrijfs)arts.”
Tijdens het gesprek wordt niet alleen geluisterd naar wat een betrokkene vertelt, maar ook geobserveerd hoe diegene overkomt. “Gedrag, houding en interactie geven aanvullende informatie. Dat maakt het onderzoek zorgvuldig en compleet.”
Wat levert het op?
Een persoonlijkheidsonderzoek geeft inzicht in iemands functioneren en eventuele beperkingen. Het helpt de (bedrijfs)arts om deze bevindingen te vertalen naar belastbaarheid en een passend advies. In juridische trajecten (zoals bezwaar, beroep of een gerechtelijke procedure) kan het onderzoek daarnaast onderbouwing bieden voor toetsing door juristen en verzekeraars.
Soms is er sprake van een persoonlijkheidsstoornis, soms van bepaalde trekken of kwetsbaarheden. “Het verschil zit in de ernst, de duur en de mate van disfunctioneren,” legt Rosemarie uit. De uitkomsten bieden richting voor vervolg: behandeling gericht op persoonlijkheid, het aanleren van gezonde coping of het versterken van zelfinzicht. “Mensen zijn vaak op zoek naar een verklaring waarom ze steeds vastlopen. Helderheid kan dan helpend zijn.”
Meer weten?
Wilt u meer weten over het persoonlijkheidsonderzoek of over de mogelijkheden binnen Sazyes? Neem dan gerust contact met ons op.
